Wat is pleegzorg?

Pleegzorg is de tijdelijke en gepaste zorg opgenomen door een gezin voor andermans kind.

Om hulp 'op maat' te kunnen bieden aan gezinnen in moeilijkheden, is er nood aan een voldoende gedifferentieerd en flexibel aanbod binnen pleegzorg. Zo ontstonden de laatste jaren naast de reguliere pleegzorg nieuwe vormen van pleegzorg zoals steungezinnen, vakantie- en weekendgezinnen , om ouders te ondersteunen in hun draagkracht en een meer ingrijpende tussenkomst van de hulpverlening te voorkomen.

De laatste jaren gaat er vanuit de verschillende diensten voor pleegzorg ook veel aandacht naar netwerkplaatsingen, waarbij beroep gedaan wordt op een gezin binnen de familie of het sociale netwerk van het kind. Deze vorm van pleegzorg heeft als voordeel dat het kind niet volledig uit zijn eigen milieu wordt weggehaald.

Uit marktonderzoek blijkt dat heel wat Vlamingen denken dat pleegzorg iets te maken heeft met thuisverpleging of thuisverzorging of verzorging van ouderen. Allicht denkt men bij 'pleeg' aan 'ver-plegen'. Pleegzorg heeft strikt genomen niets met ver-pleging te maken maar wel de zorg voor de opvang en/of de opvoeding van andermans kind in je eigen gezin, omdat de ouders dit tijdelijk niet meer aan kunnen zonder hulp.

Naargelang de aard van de hulpvraag kunnen verschillende vormen van pleegzorg aangeboden worden (we spreken sinds het nieuwe pleegzorgdecreet op 1 januari 2014 in werking is getreden van 'pleegzorgmodules'), waarbij het engagement van de gezinnen op een aantal punten verschilt:

Weekendopvang

Sommige gezinnen in moeilijkheden hebben nood aan korte adempauzes om de zorg voor hun kinderen te kunnen blijven opnemen. Een weekendgezin kan ouders helpen door gedurende een langere periode een kind op te vangen tijdens één of meerdere weekends per maand. Een (fictief) voorbeeld van weekendopvang kan bijvoorbeeld zijn:

Sander (5) en Karlijn (7) wonen samen met hun mama op een klein appartement in een sociale woonwijk. De opvoeding van Sander en Karlijn valt moeder bij momenten zwaar daar alles op haar schouders terecht komt en zij hierbij niet kan terugvallen op haar familie, noch op een sociaal netwerk. Vandaar dat we voor Sander en Karlijn op zoek zijn naar een opvanggezin waar beide kinderen om de veertien dagen een weekend kunnen doorbrengen. Op die manier kunnen we enerzijds moeder wat ontlasten in de zorg naar de kinderen toe en kunnen we anderzijds Sander en Karlijn in contact brengen met een andere leefwereld.

Korte opvang

Soms verblijven pleegkinderen gedurende relatief korte periodes (enkele dagen tot enkele maanden) in een pleeggezin, bijvoorbeeld wanneer kinderen voor een tijdje niet thuis kunnen wonen omwille van uiteenlopende sociale noodsituaties. Het gaat hierbij om dag- en nachtopvang o.a. in crisissituaties, om vakantieperiodes te overbruggen, in afwachting van adoptie, ... Het pleeggezin vervult een 'overbruggende' rol tot de opvoeding thuis of eventueel elders kan verder gezet worden. Een (fictief) voorbeeld van een korte opvangsituatie kan zijn:

Joseph en Alison zijn respectievelijk 1 en 2 jaar oud. Ze zijn beiden in België geboren, maar hebben Ghanese roots. Hun moeder is drie jaar geleden naar België gevlucht omwille van de burgeroorlog. Moeder is ernstig ziek en dient verscheidene operaties te ondergaan. Ze zal enkele weken gehospitaliseerd worden en zal nadien nog veel rust moeten inlassen. Aangezien moeder tijdens deze herstelperiode de zorg voor haar twee kinderen tijdelijk niet alleen aankan en hierbij nagenoeg op niemand kan terugvallen, zijn we op zoek naar een gezin dat bereid is om Joseph en Alison bij hen thuis op te vangen voor een periode van drie maanden.

Langdurige opvang

Kinderen die zich in problematische opvoedingssituatie bevinden, kunnen opgevangen worden voor langere periodes. In tegenstelling tot korte opvang, die voornamelijk ondersteunend werkt, nemen pleeggezinnen tijdelijk de opvoeding van de kinderen op zich (gezinsvervangend). Dit is de enige vorm van pleegzorg waarbij altijd een officiële instantie, Comité voor Bijzondere Jeugdzorg of Jeugdrechtbank, betrokken is. Een langdurige opvang kan nodig zijn wanneer de problematiek thuis reeds lang aansleept, complex is en het kind daardoor niet de noodzakelijke ontplooiingskansen heeft. De kinderen blijven in principe bij hun pleegouders tot ze terug naar huis kunnen. In sommige gevallen wordt de plaatsing beëindigd om een meer aangewezen vorm van hulpverlening op te starten. In de meeste situaties blijft het kind contact hebben met zijn ouders. Afhankelijk van de situatie wordt voorafgaandelijk met de dienst en de officiële instanties afgesproken op welke manier en hoe vaak deze contacten kunnen plaatsvinden.

Kimberly is acht jaar. Haar vader is voor lange tijd gedetineerd en haar moeder heeft psychische problemen. De voorbije maanden werd moeder hier volledig door in beslag genomen, waardoor zij een periode niet goed voor haar dochtertje heeft kunnen zorgen. Momenteel volgt moeder een therapie. De verwachting is dat zij door middel van deze therapie en andere vormen van ondersteuning binnen een jaar terug voor Lisa zou kunnen zorgen. Moeder heeft ingestemd met het plan dat Kimberly gedurende deze periode in een pleeggezin wordt opgevangen.